باتری بایوس لپ تاپ Dell Latitude 5500 / P80F / P80F001

باتری بایوس لپ تاپ Dell Latitude 5500 یک سلول سکه‌ای ۳ ولتی است. وقتی لپ‌تاپ از برق و باتری اصلی جدا است، ساعت سیستم و تنظیمات BIOS با برق همین سلول حفظ می‌شوند. به این باتری «باتری CMOS» یا «باتری RTC» هم می‌گویند. CMOS حافظه‌ی کوچکی است که تنظیمات BIOS در آن نگه داشته می‌شود و RTC (Real Time Clock) مدار ساعت روی مادربرد است. این قطعه هم مثل هر باتری دیگری عمر محدودی دارد. در این صفحه توضیح داده‌ایم چرا تمام می‌شود، چه چیزهایی عمرش را کوتاه می‌کند و بعد از تعویض چه انتظاری باید داشته باشید.

عمر باتری بایوس لپ تاپ Dell Latitude 5500 و دلیل تمام شدن آن

سلول این باتری از نوع CR2032 است. این کد اندازه‌ی سلول را نشان می‌دهد. دو رقم اول یعنی قطر ۲۰ میلی‌متر و دو رقم آخر یعنی ضخامت ۳.۲ میلی‌متر. شیمی سلول لیتیم دی‌اکسید منگنز (Li-MnO2) است و ولتاژ ۳ ولت دارد.

این باتری غیرقابل شارژ است. یعنی روشن ماندن لپ‌تاپ یا وصل بودن شارژر آن را پر نمی‌کند. ظرفیت سلول 220mAh است و از روز اول ذره‌ذره مصرف می‌شود تا تمام شود. عمر مفید آن بسته به شرایط نگهداری بین ۵ تا ۱۰ سال است.

ولتاژ سلول‌های Li-MnO2 تا نزدیک پایان عمر تقریباً ثابت می‌ماند و بعد سریع افت می‌کند. به همین دلیل ضعیف شدن باتری CMOS معمولاً تدریجی حس نمی‌شود. لپ‌تاپ سال‌ها مشکلی ندارد و یک روز ناگهان ساعت را گم می‌کند. این نشانه‌ها می‌گویند باتری RTC به آخر عمرش رسیده است:

• بعد از هر بار قطع کامل برق، ساعت و تاریخ ویندوز به عقب برمی‌گردد.
• هنگام روشن شدن، پیام «Time-of-day not set – please run SETUP program» نمایش داده می‌شود.
• پیام «Invalid configuration information – please run SETUP program» ظاهر می‌شود. این پیام یعنی تنظیمات ذخیره‌شده در CMOS از دست رفته است.
• تنظیماتی که در BIOS تغییر داده‌اید، مثل ترتیب بوت، بعد از خاموشی به حالت پیش‌فرض برمی‌گردد.
• به خاطر تاریخ اشتباه سیستم، مرورگر به سایت‌ها خطای گواهی امنیتی می‌دهد.

اگر این نشانه‌ها فقط بعد از جدا شدن کامل برق دیده می‌شوند، احتمال اینکه مشکل از باتری بایوس باشد زیاد است.

چه چیزهایی عمر باتری CMOS را کوتاه‌تر می‌کند

سلول CR2032 خودتخلیه‌ی کمی دارد. خودتخلیه یعنی باتری حتی بدون مصرف هم کمی از شارژش را از دست بدهد. با این حال چند عامل باعث می‌شود باتری زودتر از ۵ سال تمام شود:

• بلااستفاده ماندن طولانی لپ‌تاپ: وقتی باتری اصلی خالی است و شارژر هم وصل نیست، مدار RTC فقط از سلول سکه‌ای برق می‌گیرد. اگر Dell Latitude 5500 ماه‌ها در کمد بماند، باتری بایوس در همان مدت مدام مصرف می‌شود.
• گرمای زیاد: دمای بالا واکنش شیمیایی داخل سلول را تندتر می‌کند و خودتخلیه را بالا می‌برد. جا گذاشتن لپ‌تاپ در خودروی داغ یا کار طولانی با فن کثیف و دمای بالا روی عمر این باتری اثر دارد.
• رطوبت و نشت مایع: رطوبت روی کانکتور یا سیم‌ها باعث اکسید شدن اتصال می‌شود. گاهی سلول هنوز شارژ دارد ولی برق به برد نمی‌رسد.
• سلول کهنه‌ی انبارمانده: باتری‌ای که سال‌ها در انبار مانده، قبل از نصب بخشی از عمرش را از دست داده است. باتری این صفحه نو و آکبند است و سلول آن ساخت ژاپن است.

عادت‌های عادی مثل زیاد خاموش و روشن کردن لپ‌تاپ یا همیشه وصل بودن شارژر به باتری بایوس آسیبی نمی‌زند. وصل بودن برق حتی بار را از روی آن برمی‌دارد.

مشخصاتی که باید با سوکت مادربرد Dell Latitude 5500 بخواند

باتری بایوس لپ‌تاپ یک سلول سکه‌ای ساده نیست. سلول داخل روکش است و سیم و کانکتور دارد. برای اینکه باتری درست کار کند، سه مشخصه باید دقیقاً با برد بخواند.

کانکتور JST 1.25mm دوپین

فاصله‌ی دو پین این کانکتور ۱٫۲۵ میلی‌متر است. ظاهر آن شبیه کانکتور ریزتر JST SH 1.0mm است، اما این دو یکی نیستند و جای هم نمی‌روند. فشار دادن کانکتور اشتباه به سوکت، پایه‌های سوکت روی مادربرد را خراب می‌کند. تعمیر این آسیب از خود باتری گران‌تر تمام می‌شود.

طول سیم ۴ سانتی‌متر

سیم باید از جای باتری تا سوکت روی برد برسد. سیم کوتاه‌تر نمی‌رسد و آن را باید کشید، که به لحیم سیم فشار می‌آورد. سیم خیلی بلند هم زیر قاب تا می‌خورد و جا نمی‌شود. گاهی هم بین قطعات گیر می‌کند و موقع بستن قاب زخمی می‌شود.

جهت قطب‌ها: مثبت چپ، منفی راست

سیم‌کشی این باتری به شکل + چپ و – راست است و با سوکت مادربرد همین مدل می‌خواند. اگر جهت قطب‌ها برعکس باشد، باتری کار نمی‌کند و به مدار RTC هم فشار می‌آید. به همین دلیل باتری با کانکتور هم‌شکل ولی سیم‌کشی متفاوت را برای این لپ‌تاپ نصب نکنید.

این باتری برای Dell Latitude 5500 با کدهای مدل P80F و P80F001 ساخته شده است. وزن آن حدود ۴ گرم است. اگر لپ‌تاپ دیگری از این خانواده دارید، فهرست باتری بایوس دل لتیتیود را ببینید. هر مدل ممکن است کانکتور یا طول سیم متفاوتی داشته باشد.

تعویض باتری RTC و انتظاری که بعد از آن باید داشت

تعویض باتری بایوس در این مدل نیاز به باز کردن قاب زیرین دارد. پیش از هر کاری، برق را کاملاً قطع کنید تا به برد آسیب نرسد. مراحل کلی این است:

• شارژر را جدا کنید و لپ‌تاپ را کامل خاموش کنید. خاموشی کامل یعنی حالت Sleep یا Hibernate نباشد.
• قاب زیرین را باز کنید و قبل از دست زدن به باتری بایوس، کانکتور باتری اصلی را از برد جدا کنید.
• کانکتور باتری قدیمی را با گرفتن خود کانکتور بیرون بکشید، نه با کشیدن سیم.
• باتری جدید را سر جایش بگذارید و کانکتور را صاف و بدون زاویه در سوکت جا بزنید.
• مسیر سیم را طوری مرتب کنید که زیر پیچ یا لبه‌ی قاب نرود. بعد باتری اصلی را وصل کنید و قاب را ببندید.

بعد از اولین روشن شدن، طبیعی است که پیام خطای تنظیمات یک بار دیگر نمایش داده شود. CMOS در لحظه‌ی تعویض خالی شده و تنظیمات به حالت پیش‌فرض برگشته است. وارد BIOS شوید و این موارد را دوباره تنظیم کنید:

• ساعت و تاریخ
• ترتیب بوت (Boot Sequence)
• حالت SATA
• هر تنظیم دیگری که قبلاً تغییر داده بودید

حالت SATA مهم است. اگر با حالتی که ویندوز روی آن نصب شده یکی نباشد، ممکن است سیستم‌عامل بالا نیاید. اگر نمی‌دانید قبلاً روی چه حالتی بوده، قبل از تعویض از صفحه‌ی BIOS عکس بگیرید.

بعد از این تنظیمات، ساعت با قطع برق دیگر عقب نمی‌رود و پیام‌های «please run SETUP program» تکرار نمی‌شوند. با نگهداری معمولی، باتری جدید چند سال کار می‌کند. محدوده‌ی عمر آن همان ۵ تا ۱۰ سال است.

اگر بعد از نصب باتری سالم، ساعت باز هم به هم ریخت، مشکل احتمالاً از سوکت یا مدار RTC روی مادربرد است. در این حالت لپ‌تاپ باید بررسی شود. برای این باتری ۲۴ ماه گارانتی تعویض بدون قید و شرط در نظر گرفته شده است. برای مدل‌های دیگر این برند، صفحه‌ی خرید باتری بایوس دل را ببینید و برای برندهای دیگر به بخش باتری بایوس سر بزنید.

سوالات متداول

آیا می‌توانم یک سلول CR2032 معمولی بخرم و جای باتری بایوس Dell Latitude 5500 بگذارم؟

سلول این مدل CR2032 است، اما در لپ‌تاپ به صورت سیم‌دار و با کانکتور JST 1.25mm نصب می‌شود. سلول سکه‌ای ساده سیم و کانکتور ندارد و جای مخصوص آن را هم روی برد ندارد. لحیم کردن سیم به سلول هم به خاطر گرمای هویه برای سلول لیتیومی خطرناک است. بهتر است باتری سیم‌دار آماده با طول سیم و جهت قطب درست را نصب کنید.

با تعویض باتری بایوس اطلاعات هارد یا ویندوز پاک می‌شود؟

خیر. باتری CMOS فقط ساعت و تنظیمات BIOS را نگه می‌دارد و ربطی به فایل‌های روی هارد یا SSD ندارد. بعد از تعویض فقط باید تاریخ، ساعت، ترتیب بوت و حالت SATA را دوباره تنظیم کنید.

باتری بایوس با شارژر یا باتری اصلی لپ‌تاپ شارژ می‌شود؟

نه. سلول لیتیم دی‌اکسید منگنز غیرقابل شارژ است و وقتی تمام شود باید عوض شود. وصل بودن شارژر فقط باعث می‌شود مدار RTC در آن مدت از برق اصلی تغذیه کند و از باتری بایوس کمتر مصرف شود.

چطور مطمئن شوم مشکل ساعت لپ‌تاپم از باتری RTC است؟

اگر ساعت فقط بعد از قطع کامل برق، یعنی خالی شدن یا جدا شدن باتری اصلی و نبودن شارژر، به هم می‌ریزد، تقریباً همیشه مشکل از باتری بایوس است. نمایش پیام‌های «Time-of-day not set» یا «Invalid configuration information» هم این تشخیص را تأیید می‌کند. اگر ساعت حتی با شارژر وصل اشتباه می‌شود، اول تنظیمات منطقه‌ی زمانی و همگام‌سازی ساعت ویندوز را بررسی کنید.